หลักไมล์

อีกไม่กี่วันจะมีคนเดินทางไกลจากเมืองไทยไปถึงนาโกย่า

“เราสองคน” เคยขับรถจากกรุงเทพถึงเชียงใหม่

ใช้เวลาขับรถอย่างไม่รีบเร่งราว ๘ ชั่วโมง เป็นเวลาที่ไม่นานนัก

แต่ก็รู้สึกว่าไกลพอควรสำหรับคนข้าง ๆ ที่ไม่ค่อยเดินทางไกล

จึงไม่แปลกที่จะมีเสียงบ่นไปตลอดทาง

หิว อยากเข้าห้องน้ำ เมื่อย และ “เมื่อไหร่จะถึงเสียที”

การเดินทางเป็นเหมือนการค้นหาปรัชญาของชีวิต

ถึงจะไกลแค่ไหน แต่ก็ยังมีเป้าหมายที่จะไปให้ถึง
มีหลายวิธีการที่ทำให้ลืมเรื่องที่น่าเบื่อหน่ายระหว่างทาง

คือ ให้รางวัลกับทุกหลักไมล์ที่การเดินทางผ่านไปถึง

ถึงอยุธยาแล้ว.....แวะกินกุ้งแม่น้ำสักหน่อยก็จะดี
ถึงนครสวรรค์...แวะซื้อขนมโมจิกลับไปฝากคุณพ่อ
ถึงพิษณุโลก...แวะไหว้พระพุทธชินราช เพื่อเป็นมงคลแก่ชีวิต (ที่ยังเหลืออยู่)
ถึงลำปาง...ใช้เวลาเล็กน้อยสำหรับนั่งรถม้าชมเมือง

รางวัลของการเดินทางลักษณะนี้ วิธีคิดแบบนี้...

เชียงใหม่ก็เป็นแค่เป้าหมายสุดท้ายที่จะไปให้ถึง

จริงอยู่ !!! ชีวิตทุกคนมีเป้าหมายทีต้องพิชิต เพียงแค่อย่ามองเป้าหมาย

แล้วเหน็ดเหนื่อยกับมัน ทำให้ชีวิตให้สนุกกับทุกระยะทางที่เดินไปถึง

แล้วให้รางวัลกับตัวเอง

อีกไม่กี่วันจะมีคนเดินทางไกล....
ห้าชั่วโมงจาก กรุงเทพถึงญี่ปุ่นอาจไม่มีอะไรให้เก็บเกี่ยวระหว่างทาง

เพราะมองซ้ายก็คนเดินทาง มองขวาก็ท้องฟ้าและน้ำทะเล

สิ่งที่ฝากบอกไปก่อนขึ้นเครื่อง คือ

คนที่เดินทางข้ามน้ำข้ามทะเล ก็เปรียบเหมือนกับการเดินทางผ่านจิตใจของตัวเอง

ความเงียบและการเดินทางเพียงลำพัง อาจจมีเวลาให้ค้นหาความต้องการของตัวเองได้

“แม้ชีวิตได้ผ่านเลยวัยแห่งความฝัน วันที่ผ่านมาไร้จุดหมาย
ฉันเรียนรู้เพื่อยู่เพียงตัวและจิตใจ เป็นมิตรแท้ที่ดีตลอดกาล”

คิดเสียแบบนี้ทุกการเดินทางของชีวิตก็มีความหมาย.

ภาพประกอบบทความ ภาพถ่ายฝีมือ อ.วิโรจน์ จาก www.carabao2524.com

เนื่องด้วยอากาศร้อนตอนบ่ายวันนี้

ประเทศไทยยังอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ของสีเหลืองและสีแดง
ความคิดที่แตกต่างวุ่นวายของกลุ่มคน ยังทำงานอย่างว้าวุ่น

วันนี้ฝนตกและอากาศร้อน ไม่มีอะไรดีไปกว่า

"เขียนคำรำพัน"

๑. บนโต๊ะหนังสือมีหนังสือสองเล่มวางข้างกันเล่มหนึ่งชื่อ

“โลกร้อน” อีกเล่มหนึ่งชื่อ “สงครามเย็น” มีเนื้อหาแตกต่างกัน

มีชื่อเรื่องตรงข้ามกัน แต่ก็ถูกวางอยู่ใกล้ชิดติดกัน

๒. มีคน ๆ หนึ่งเหยียบบันไดเงิน เพื่อให้อีกกลุ่มหนึ่งไต่เชือกแห่งอำนาจ

แต่ประชาชนอีกหกสิบล้านคนกลับต้องยืนเคว้งคว้างบนปากเหว

๓. เศรษฐกิจของไทยหลายปีที่ผ่านมา มีสภาพเหมือนเพดานฟ้าลดต่ำลง

จนเมฆแตกตัวเป็นน้ำตา แม้แต่กะลาของขอทานยังมีน้ำขัง

๔. นึกภาพกันออกมั้ย !!! ประเทศที่พังทลาย จะหลงเหลือไว้แค่อิฐก้อนสุดท้าย

๕. จุดยืนของการเมืองประเทศไทยในเวทีโลก ไม่สำคัญเท่ามีแค่ที่ยืนเล็ก ๆ

ในแผ่นดินของตัวเอง

๖. ความคิดเห็นของคนสองฝ่ายที่แตกต่างกัน กำลังเผาไหม้ความจริงให้เป็นธุลี

๗. ฉันเป็นแค่ประชาชนที่มีแค่มือเปล่าและอยู่ในที่แจ้ง

๘. จงรู้ไว้เถิดว่า ดอกไม้ที่สวยงาม ไม่เคยมีดอกไหนที่เบ่งบานได้บนลานหิน

๙. ทะเลาะแย่งชิงกันต่อไป แบ่งสีแบ่งข้างให้พอใจ

ประชาธิปไตยในเมืองไทยยินดีให้พวกเธอเหยียบย่ำทำร้าย

เพื่อรอว่าวันหนึ่งจะกลายเป็นเจ้าหญิง

พระจันทร์ / เขาพระวิหาร / ไมเคิล แจ๊คสัน

"...พระจันทร์เป็นของผู้ใด พระวิหารของผู้นั้น..."

ท่อนสำคัญของเพลง "เขาพระจันทร์" (อัลบั้มโฮะ, คาราบาว,พ.ศ.๒๕๕๒)

เพลงนี้เป็นเพลงที่ผมชอบที่สุดในอัลบั้มนี้ เพราะมีสี่เหตุผลประกอบกัน

หนึ่ง.พระจันทร์ทำหน้าที่เป็นสื่อกลางอีกครั้ง หลังจากที่ทำหน้าที่อย่างแข็งขัน

ในเพลงคาราบาวมาหลายเพลง

สอง.ภาษาสวย ๆ ของพี่แอ๊ดกลับมาอีกครั้ง มันเป็นเพลงที่มีสัมผัสทางภาษา

เหมือนเพลงในยุคแรก ๆ

สาม.แก่นของเพลงที่เนื้อหามุ่งไปหา คือ บอกเล่าความขัดแย้งระหว่างชนชาติ

เพียงแต่วิธีการที่คาราบาว นำเสนอในเนื้อหา “ไม่มีความรุนแรง”

(ประเภท เอาไมเคิลแจ๊คสันคืนไป เอาพระนารายณ์คืนมา)

สี่.ปรัชญาที่ซ่อนไว้ในประโยค

พระจันทร์เป็นของผู้ใดพระวิหารของผู้นั้น"

มันลึกซึ้งจนคนตีความ (อย่างผม) “อึ้ง” กับกลวิธีการเล่าเรื่อง

แต่คนอื่นจะตีความอย่างไรก็แล้วแต่ประสบการณ์ของแต่ละบุคคล

แต่สำหรับผม...พระจันทร์เป็นของใคร ? เขาพระวิหารก็เป็นของคนนั้น (นั่นแหละ)

มันเป็นประโยคที่ถามกลับไปหา “ผู้มีอำนาจทั้งสองฝ่าย” เพื่อให้พวกคุณได้ฉุกคิดกันเองว่า

"ทุกสิ่งในโลกนี้ ถ้ามันเป็นสิ่งที่สวยงามและสร้างสุนทรียให้มนุษย์

ก็ควรที่มุษย์ต้องช่วยกันรักษา ธรรมชาติ ป่า น้ำ ปิรามิด กำแพงเมืองจีน เพลง ดนตรี
พระจันทร์ เขาพระวิหาร หรือวงดนตรีคาราบาว”

ทั้งหมด “เป็น” และ “กำลังจะเป็น” ประวัติศาสตร์ที่ควรเป็นสมบัติของคนทั้งโลก

ไม่ใช่ของใครคนหนึ่งคนใด?

พูดถึงไมเคิล แจ๊คสันไปส่วนหนึ่งขอขยายความเพิ่มเติม

ไม่ใช่เพราะไมเคิลปรากฏอยู่ในเพลงทับหลัง บนทัศนะเชิงลบของคาราบาว

แต่เพราะมีอีกหลายแง่มุมที่ควรกล่าวถึง

เคยอ่านในเอกสารแผ่นหนึ่ง แอ๊ด คาราบาวบอกว่า การ MJ

เข้าไปเป็นตัวละครในเพลงทับหลัง ไม่ได้เกิดจากทัศนะเชิงลบในส่วนตัว แต่เป็นผลมาจาก

“พลังอำนาจของการตลาด”

แอ๊ด คาราบาวให้สัมภาษณ์ว่า

"ตอนนั้นคาราบาวเป็นพันธมิตรกับโค้ก MJ เป็นพรีเซนเตอร์ของเป๊ปซี่

เพียงเท่านี้ผมก็รู้แล้วว่าควรจะทำอย่างไร”

เพลงทับหลังจึงเกิดขึ้น จากส่วนผสมของความหวงแหนสมบัติชาติ

บวกกับทัศนคติที่ถูกฉาบด้วยพลังของการตลาด เมื่อฟังทับหลังแล้ว

คนฟัง สะใจมั้ยกับเนื้อหาที่รุก ไล่ ล่า ... วัฒนธรรมอเมริกัน

(ที่ช่วงนั้นถือว่า MJ เป็นตัวแทน)

“ไม่สะใจเลย”

MJ สิ้นไปเสียใจมั้ย

“ก็ไม่”

ผมชอบแค่ท่าเต้นแปลกตาที่ถูกออกแบบมาอย่างดี กับเพลง we are the world เท่านั้น

MJ มีชีวิตที่เป็นผลผลิตของ “ระบบทุนนิยมที่เห็นคนเป็นสินค้า”

มีแฟนเพลงเห็นเขาเป็น “เทพเจ้า”

หรือแม้แต่ครอบครัวที่น่าจะเป็นสิ่งที่เติมความเป็นคนให้สมบูรณ์

ก็ยังติดบ่วงทุนนิยมจนมองเห็นเขาเป็น ทั้งสินค้าและเทพเจ้าในเวลาเดียวกัน.

พระจันทร์ เขาพระวิหาร ไมเคิล แจ๊คสัน

เป็นตัวอย่างของการเรียนรู้ว่า

มนุษย์จะอยู่กับธรรมชาติได้อย่างไร

ภาพประกอบบทความ ปกซีดีอัลบั้ม "โฮะ" : วอร์นเนอร์ มิวสิค (ประเทศไทย) จำกัด)

คาราบาวโดนลองของ

ผมถือหนังสือ “ห้องเรียนห้องใหญ่มีควายเป็นครู” เข้าชั้นเรียน
ไม่ได้ตั้งใจจะไปขายหนังสือ แต่ตั้งใจจะเอาไปเป็นเครื่องมือการสอน
ให้เห็นว่า รุ่นพี่ของพวกเขาได้มีโอกาสฟังเพลงในอีกมิติหนึ่ง
จนลึกซึ้งกับเนื้อหาและการตีความจนสามารถนำมาเป็นประโยชน์ต่อชีวิต
เป็นประโยชน์ต่อวิธีการเรียนการสอน และผลของการโต้แย้งอภิปรายในชั้นเรียน
สามารถนำมาถ่ายทอด ต่อยอดให้กับคนอื่นได้รับรู้ในรูปแบบของสวนอักษรได้อีก
นอกเหนือไปจากฟังเพื่อความบันเทิงเพียงมิติเดียว


แต่ถ้าใครจะไปซื้อหามาอ่านก็ไม่ผิดกติกา เพียงแต่ว่าไม่มีขายในห้องเรียน
ผมยังคงถือกีต้าร์เข้าห้องเรียนในสัปดาห์แรกเหมือนทุกครั้ง

วันนี้ผมใส่เสื้อยืด กางเกงยีนส์เก่า ๆ รองเท้าผ้าใบลายกราฟฟิก
ข้างหนึ่งสีน้ำเงินอีกข้างสีแดงแปร๊ด (ซื้อลายเดียวกันมาสองคู่แต่สลับข้างใส่)

วิธีการถือกีต้าร์เข้าห้องเรียนกับการแต่งตัวที่ดูไม่เหมือนครู
ยังใช้ประโยชน์ในการเรียกความสนใจจากนักศึกษาได้เสมอ
เมื่อยังใช้วิธีนี้ได้อยู่ ทำไมจะต้องเปลี่ยนแปลงสิ่งที่ใช้ได้ผล

ก่อนเข้าห้อง...มีนักศึกษาคนหนึ่งที่เป็นแฟนคาราบาวและมีหนังสือทั้งสองเล่มที่ผมเขียน

“ตามรอยควาย” และ “ห้องเรียนห้องใหญ่มีควายเป็นครู”

แอบเข้ามาบอกว่า

“ที่ผมเลือกลงทะเบียนวิชานี้เพราะเห็นชื่ออาจารย์เป็นผู้สอน”


อืมม์.....เป็นน้ำทิพย์ชะโลมจิตใจให้ชุ่มชื่นอีกประโยคหนึ่ง (ของชีวิต)


ผมกล่าวขอบคุณและบอกให้ตั้งใจเรียน ก่อนจะได้รับคำถามต่อมาทันทีว่า

“ในหนังสือห้องเรียนห้องใหญ่มีความเป็นครู อาจารย์พูดถึงเพลงของคาราบาว
ที่สามารถนำมาสอนได้อีกหลายวิชา อยากให้อาจารย์ช่วยอธิบายเพิ่มเติมให้ด้วย”


ผมเห็นว่าคำถามนี้และคำตอบของผมควรจะนำไปใช้ประโยชน์ในชั้นเรียน
วิชาการโฆษณาขั้นสูง ที่ประตูห้องเรียนอยู่ห่างจากผมไม่เกินสามก้าว

ผมจึงขอให้เขาช่วยถามคำถามนี้อีกครั้งในจังหวะที่เหมาะสม
แผนการสอนที่จะเริ่มต้นด้วยเพลงทุ่งฝันตะวันรอนถูกรื้อทิ้งทันทีที่หน้าห้อง

ผมมีเวลาคิดออกแบบการสอนใหม่ เพื่อเริ่มต้นชั้นเรียนเพียงแค่ดื่มน้ำแก้วเดียว
ที่วางอยู่บนโต๊ะ

ที่สุดผมตัดสินใจยกเอา “บทสรุป”ของวิชาการโฆษณาที่จะใช้ลงท้ายในวันนี้
มาขึ้นต้นแทน

มันก็ไม่แปลกที่จะเอา

“หลังขึ้นมาหน้า”

เพราะภาพยนตร์หลายเรื่องก็เริ่มต้นด้วยบทสรุปของหนัง ก่อนจะค่อย ๆ คลี่คลาย
รายละเอียดในสองชั่วโมงที่เหลือ แต่หลายครั้งชั้นเรียนของผมก็ไม่จำเป็น
ต้อง “เริ่มต้นด้วยการเริ่มต้น”


ผมวางปากกาเมจิกหัวโต ๆ ลงบนกระดานไวท์บอร์ด เขียนบทสรุป 6 ข้อ

ของเนื้อหาเฉพาะในวันนี้ลงไป..(ผมเขียนเฉพาะตัวหนานะครับ ไม่ได้เขียนทั้งหมด)

1. งานโฆษณาไม่ใช่งานที่ทำออกมาแล้วดูสวย ดูเพลิดเพลิน
จนกลายเป็นงานศิลปะชั้นเอก แต่งานโฆษณาคืองานที่สื่อสารข้อมูล

2. ความสำเร็จของงานโฆษณา ไม่ได้อยู่ที่ทำออกมาแล้วได้รางวัล ไม่ใช่คำอุทาน
ของคนดูโฆษณาว่า “ครีเอทีฟจริง ๆ เลย” แต่งานโฆษณาหมายถึง “สินค้าชิ้นนี้
น่าซื้อจริง ๆ เลย”

3. “ขณะที่รถวิ่งด้วยความเร็ว 120 กิโลเมตรต่vชั่วโมง เสียงที่ดังที่สุดจาก
โรลสรอยส์ ที่คุณจะได้ยินคือ เสียงเดินของเข็มนาฬิกาคนเขียนคำโฆษณา
(Copy Writer) ความคิดที่ดีนี้มาจากการอ่านข้อมูลของสินค้านานกว่า 3 สัปดาห์

4. เมื่อรู้จักสินค้าของเราแล้ว ต่อไปให้ดูคู่แข่งขันว่าทำโฆษณาอย่างไร
ดูแล้ววิเคราะห์ให้ได้ว่าเขาประสบความสำเร็จหรือล้มเหลวเพราะอะไร

5. คนไม่ได้เลือกตัวสินค้า แต่เลือกภาพลักษณ์ (Image) ที่เหมาะกับตัวของเขาเอง
ให้นึกภาพตัวเองกำลังรินวิสกี้ยี่ห้อจอห์นนี่วอล์กเกอร์ บลูเลเบิ้ล
เทียบกับรินวิสกี้แบล็คแคท เราเหมาะกับสินค้าตัวไหนมากกว่า สินค้าหลายชนิด
เป็นเรื่องละเอียดอ่อน การเลือกใช้แค่ “เหตุผล” ในการสื่อสาร ไม่มีวันทำได้สำเร็จ

6. รอโอกาสให้บางส่วนของโฆษณาได้ทำหน้าที่ ใครจะรู้บ้างว่าเพลง
“คนไทยหรือเปล่า” ในโฆษณาเบียร์ช้าง ของคาราบาว จะกลายเป็นวลีฮิตติดปาก
คล้าย ๆ กับที่ยังจำประโยค “เก่งจริงนะตัวแค่เนี้ยะ” ของผ้าอนามัยลอริเอะ
หรือ “คู่รักคู่รส” ของคอฟฟี่เมทได้ หรือจะนับเอาวลี “บาวแดงขวด” ที่มาพร้อม
สัญลักษณ์ทำมือเป็นรูปเขาควาย ที่เอาคำกับสัญญะเข้ามาผสมกันได้อย่างได้อารมณ์


ในที่สุดผมก็โยงคาราบาวเข้ามาจนได้ !!!



“ใครมีอะไรอยากบอก/อยากถามมั้ย”

นี่แหละครับที่ผมบอกว่ารอโอกาสเหมาะ ๆ ให้นักศึกษาที่เตี๊ยมกันนอกห้อง
ได้ตั้งคำถาม

“ในหนังสือห้องเรียนห้องใหญ่มีความเป็นครู อาจารย์พูดถึงเพลงของคาราบาว
ที่สามารถนำมาสอนได้อีกหลายวิชา อยากให้อาจารย์ช่วยอธิบายเพิ่มเติมให้ด้วย”


ผมหยิบกีต้าร์ขึ้นมา มีเพลงหนึ่งที่อยู่ในใจ และเป็นเพลง
ที่แม้แต่แฟนคาราบาวก็อาจจะไม่ใคร่จะสนใจนัก แต่เนื้อเพลงมีหลายท่อนหลายประโยค
ที่จะอธิบาย “บางอย่าง” ให้คนเรียนได้รู้ในมิติด้านลึกสำหรับหัดวิเคราะห์


“ทั้ง ๆ ที่ทน ที่ทนทุกข์ทรมาน แดดเผาเสียจนดำกร้าน แต่ความสงสารมักวิ่งสวนทาง
สัญญาณไฟจอดอ้อนอ้อนทำบุญสุนทาน มีดอกไม้หอม ๆ ตูมบาน มาลัยเป็นพวงสองพวงห้าบาท

แสงแดดแผดร้อน สอดส่องสายตาจับจ้อง ขาก้าวเดิน ปากป่าวร้อง สองมือทำงานเช็ดถูกระจก
คือน้ำใจของลูก ผูกพันภาระอันยิ่งใหญ่ ทดแทนคุณแม่ที่แก่เกินวัย นั่งร้อยมาลัย
ณ ริมฟุตบาท

ถึงจะมีจะจนก็เป็นคนเหมือน ๆ กัน ขอเศษสตางค์แบ่งปัน หนูน้อยกำนัลด้วยพวงมาลัย
คือน้ำใจของท่าน ผูกพันภาระอันยิ่งใหญ่ ผูกใจเข้าใช่ผูกใจใคร คล้องพวงมาลัย
คล้องไทยรวมกัน

ระทมขมขื่น กล้ำกลืนฝืนทนทำไป ในหน้าที่ของตำรวจไทย ต้องอึดอัดใจไล่จับความจน
เพราะคนเป็นตำรวจ ตรวจตราแล้วมีเหตุผล มาลัยทำไปเพราะอับจน ให้ตำรวจจับโจร
เสียยังดีกว่า

สงสารเด็กน้อยมาลัยรบกวนผู้ใหญ่ ผู้รับผิดชอบประเทศประไทย ท่านคิดอย่างไร
ปัญหาอย่างนี้ จึงขอแนะนำว่าลงมาขายมาลัยสิ ท่านจะรู้คำตอบได้ดี ว่าที่ท่านคิดมันผิดหรือถูก”
(เพลงมาลัย อัลบั้ม อเมริกันอันธพาล คาราบาว พ.ศ.2528)


ลองช่วยกันหาประโยคในเพลงที่จะบอกเราว่า.....คาราบาวเป็นครูสอนการตลาด

สอนจริยธรรม
สอนสังคมศึกษา
สอนรัฐศาสตร์

ได้มั้ยครับ!!!! (ลองดู)



สัญญาณไฟจอด = วิชาพื้นฐานการตลาด ในตำราเราเรียกว่า 4’Ps
เราเรียนรู้ได้ว่าเด็กขายพวงมาลัยรู้จักเลือกพื้นที่การขาย (Place)

มีดอกไม้หอม ๆ ตูมบาน = วิชาพื้นฐานการตลาดอีกข้อหนึ่งหนึ่งที่สอนให้เราเรียนรู้
เรื่อง ความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ (Product Varieties)

มาลัยเป็นพวงสองพวงห้าบาท = วิชาพื้นฐานการตลาด เรื่อง ราคาและการส่งเสริการขาย
(Price and Promotion)

ขาก้าวเดิน ปากป่าวร้อง = วิชาพื้นฐานการตลาด เรื่อง การตลาดขายตรง (Direct Sales)

สองมือทำงานเช็ดถูกระจก = วิชาพื้นฐานการตลาดบอกเราด้วยว่า ถ้า (ลด แลก แจก) แถม
ได้ก็จะดี

คือน้ำใจของลูก ผูกพันภาระอันยิ่งใหญ่ ทดแทนคุณแม่ที่แก่เกินวัย = วิชาจริยธรรม

ถึงจะมีจะจนก็เป็นคนเหมือน ๆ กัน = สอนวิชาสังคมศึกษา เรื่องสิทธิและความเสมอภาค
ในความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน

ในหน้าที่ของตำรวจไทย ต้องอึดอัดใจไล่จับความจน = วิชาสังคมศึกษา
เรื่อง หน้าที่พลเมือง

ผู้รับผิดชอบประเทศประไทย ท่านคิดอย่างไรปัญหาอย่างนี้ = วิชารัฐศาสตร์ การเมือง
การปกครอง

ผมร้องเพลงมาลัยจบอย่างทุลักทุเลพอควร กดคอร์ดไม่ถูกบ้าง บอดบ้าง
ร้องเนื้อผิดบ้าง ถ้าเล่นดนตรีแล้วกดคอร์ดแป้ก หรือร้องผิดท่อน นี่ถือว่า
ไร้สมรรถภาพทางการดนตรีอย่างยิ่ง แต่คงไม่มีใครสนใจถึงข้อผิดพลาดนี้เท่าใดนัก
เพราะเพลงทำหน้าที่ของเพลงอย่างสมบูรณ์ไปแล้ว คือสื่อสารกับคนฟัง

อย่างมีเป้าหมายและให้ซาบซึ้งไปกับความคิดของศิลปิน


ผมยืนยันได้ว่าไม่มีใครสนใจข้อผิดพลาด เพราะผมต้องร้องเพลงนี้ซ้ำอีกครั้ง
ตามคำเรียกร้อง หลังจากอธิบายแยกส่วนทีละบรรทัด ๆ ผมรีบเข้าเนื้อหาการโฆษณาที่
เตรียมมาอีกครั้ง เพราะกลัวว่าจะมีใครสักคนลองของถามถึงเพลงคาราบาวที่

สอนวิชาการพยาบาล

แต่ถ้ามีใครถามผมเตรียมคำตอบไว้แล้วด้วย

“เอ๊า....คนข้าง ๆ ช่วยต่อยคนถามให้ตาเขียวสักที ถือเป็นการเรียนรู้แบบ
Learning by Doing”


ถ้าใครกล้าถามแล้วมีคนกล้าต่อย ผมจะร้องเพลง บัวลอย
(เพลงสุดท้ายในอัลบั้มเมดอินไทยแลนด์) ให้ฟัง

ก็เห็นว่า ... ในอดีตพอเพลงนี้ขึ้นเป็นเหมือนสัญญาณแสดงความเป็นชายโชว์หญิง
เกือบทุกที ทั้ง ๆ ที่ความหมายของ “บัวลอย” มีปรัชญาและความล้ำลึก เกินกว่า
คนชอบโชว์พาวด์จะเข้าใจ


“ฟังเพลงพอหรือยัง....มาเรียนกันต่อ”


ผมทิ้งท้ายก่อนจะนำเข้าเนื้อหาการโฆษณาจริง ๆ สักที

(หลังพาออกทะเลไปเกือบชั่วโมง.)

ภาพประกอบบทความ ปกหนังสือห้องเรียนห้องใหญ่มีควายเป็นครู

เขียนภาพการ์ตูน โดน เป้ ออสซี่ สมาชิก www.carabao2524.com

my story

๒๐ ปีที่แล้ว ที่สนามศุภชลาศัย มีเพื่อนร่วมทีมอีก ๒๑ ชีวิต
เตรียมพร้อมก้าวขึ้นแท่นรับเหรียญรางวัล รองชนะเลิศ
ฟุตบอลโรงเรียนของกรมพละศึกษา รุ่นอายุไม่เกิน ๑๘ ปี

สีเสื้อชมพูน้ำเงินของโรงเรียนโยธินบูรณะ ชุ่มโชกไปด้วยเม็ดเหงื่อ
เม็ดเหงื่อ ที่ทั้งทีมทุ่มเทกำลังแรงตลอด ๘๐นาทีของการแข่งขัน

วันนั้นอาจจะมีคราบน้ำตาของเพื่อนร่วมทีม
ติดอยู่ที่ปกและอกเสื้ออยู่บ้าง บางคนร้องไห้ที่พ่ายแพ้
แต่อีกหลายคนร้องไห้เพราะภาคภูมิใจที่ทำได้เกินเป้าหมายของทีมที่วางไว้
ประสบการณ์ตรงสอนว่า

“เหงื่อกับน้ำตามักจะมาคู่กันเสมอ”


ปี ๒๕๔๐ เวลาบ่ายค่อนเย็น ขาซ้ายก้าวนำข้างขวา ยกตัวขึ้นไปตามขั้นบันได
ร่างกายต่อสู้กับแรงโน้มถ่วงของโลก แม้จะเพียงแค่ ๑๕ ขั้น แต่ก็เหนื่อยพอให้
ยืนพักเมื่อหยุดยืนที่หน้าห้องทะเบียน ที่อาคารบัณฑิตวิทยาลัย
ของมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ใช้เวลากรอกแบบฟอร์มไม่นาน
เพื่อเป็นหลักฐานขอรับใบปริญญา จากมือของเจ้าหน้าที่ฝ่ายทะเบียน
เป็นปริญญาใบที่สองในชีวิต ต่อจากปริญญาตรีที่เคยได้รับเมื่อ ๕ ปีก่อนหน้านี้

วันนั้น ไม่มีชุดครุย ไม่มีเพื่อนร่วมรุ่นมาร่วมแสดงความยินดี
ไม่มีน้ำตาของความภาคภูมิใจ แค่เก็บความภาคภูมิใจไว้เงียบ ๆ
อิ่มเอมกับความสำเร็จอีกขั้นเพียงลำพัง แม้แต่คนในครอบครัวยังไม่รู้เลยว่า

เรียนจบปริญญาโทตั้งแต่เมื่อไหร่


เรียนรู้จากประสบการณ์ตรง อีกครั้งว่า

“ช่วงเวลาที่น่าจดจำ ไม่จำเป็นต้องมีใครมาร่วมจำกับเรา”



ชีวิตช่วงมัธยม มีความหมายเพราะการมีเพื่อนมาก ได้เล่น ได้เรียน (บ้าง)
สนุกสนานไปตามวัย ไม่มีเรื่องใด ๆ ให้คิดมากไปกว่านั้น

แตกต่างจากชีวิตช่วงที่ทำงานและเรียนปริญญาโทไปพร้อม ๆ กัน
เป็นชีวิตท่ามกลางการแข่งขันที่ไม่ได้จบแค่ ๘๐ นาที เป็นการแข่งขันที่พลาดได้
แต่ไม่มีโอกาสให้แก้ตัว บางวันเหนื่อย ล้า จนท้อแท้

บางครั้งต้องยืนหน้ากระจกแล้วถามตัวเองว่า


“เรามาทำอะไรอยู่ตรงนี้ ต่อสู้เพื่ออะไร และทำทุกอย่างในวันนี้เพื่อใคร”


ถามตัวเอง แต่ไม่เคยได้คำตอบจากคำถามนั้น จนกระทั่งสายวันหนึ่ง


“ถ้าเรียนจบแล้วจะเอาความรู้ที่ได้รับไปทำอะไร” ....
“เอาไปพัฒนามหาวิทยาลัยครับ”

ตอบคำถามยาก ๆ แบบง่าย ๆ ตามที่รู้สึก จนมาคิดย้อนหลังว่าเป็นคำตอบโง่ ๆ

เพราะถ้าเรียนจบปริญญาเอกได้ตัวอักษร “ดร.” นำหน้า
จะต้องเอาความรู้ไปใช้พัฒนาแผ่นดินไทยและสังคมโลกไม่ใช่แค่
สังคมมหาวิทยาลัย



“หัวข้อเรื่องที่คิดว่าจะทำดุษฎีนิพนธ์ คิดว่าจะทำเรื่องอะไร” .......
“คาราบาว”


ตอบคำถามยาก ๆ แบบง่าย ๆ อีกครั้ง คาราบาวจะเอาไปพัฒนา
มหาวิทยาลัยได้ตรงไหน ?
ประสบการณ์ตรงที่ทำให้เรียนรู้เพิ่มขึ้นจากคำถามง่าย ๆ ของอธิการบดี
มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต (รศ.ดร.ศิโรจน์ ผลพันธิน)
กับผู้อำนวยการโครงการดุษฎีนิพนธ์ (รศ.ดร.เสรี วงษ์มณฑา) ว่า


“การมอบโอกาสให้ใครสักคน เป็นบุญอันยิ่งใหญ่ของชีวิต”

โอกาสที่ทั้งสองท่านมอบให้ คือให้ “เรียน” เพื่ออีก ๔ ปีข้างหน้า
จะได้มีคำนำหน้าว่า “ด๊อกเตอร์” ดูขัดเขินตัวเองอยู่บ้าง

ถ้าย้อนภาพกลับไปตอนที่วิ่งไล่เตะฟุตบอลอย่างสนุกสนานตอนมัธยม
กับช่วงที่เรียนไปทำงานไป บางวันให้เพื่อนในกลุ่มช่วยเช็คชื่อให้
แทบจะนึกภาพตัวเองไม่ออกเลยว่าคน ๆ เดียวกันนั้น จะได้รับโอกาสมากขนาดนี้

หลังประกาศผลการคัดเลือก มีแค่พ่อ แม่ และน้องชาย เป็นสามชีวิตในครอบครัว
ที่ร่วมยินดีด้วยกับโอกาสที่ได้รับ ยังจำได้แม่นยำถึงคำพูดของแม่
(ผศ.สมจิตต์ อินทสระ) รองคณบดีฝ่ายบริหาร คณะครุศาสตร์
สถาบันราชภัฏสวนดุสิต (ในขณะนั้น, ปัจจุบันคุณแม่เสียชีวิตแล้ว)

“อยู่ที่สวนดุสิต ขอให้ขยัน อดทน ซื่อสัตย์และ
อ่อนน้อมถ่อมตน”


คำสอนของแม่ นำมาลงมือทำและทำได้ดีพอสมควรอยู่สามอย่าง
คือ ขยัน ซื่อสัตย์ และอ่อนน้อมถ่อมตน

ส่วนเรื่องอดทน จะทำได้เป็นบางเรื่อง หรือบางสถานการณ์



เทอมแรกของการเรียนปริญญาเอก จึงเป็นสามเดือนของการพิสูจน์ความอดทน
อย่างแท้จริง เพราะถ้านับภาระงานสอน ๙ ชั่วโมงต่อสัปดาห์
งานกิจกรรม / งานในตำแหน่งหัวหน้าโปรแกรมศิลปกรรม / งานอื่น ๆ ที่ได้รับมอบหมาย
และงานดูแลชีวิตส่วนตัว ให้มีข้าวกินมีเงินใช้ จากต้นเดือนถึงปลายเดือน

ก็ถือว่าได้ใช้ชีวิตเหมือน
“คนแบกเป้บรรจุก้อนกินเดินขึ้นเขา”

ตอนนี้ยังเพิ่มงานเรียนวันเสาร์อาทิตย์เต็มวัน และตอนเย็นของบางวันเข้าไปอีก
ชีวิตการเรียนปริญญาเอกจึงไม่ใช่แค่อดทน แต่มันต้องเดินทางไปจนถึงขั้น
“ทรหด” อีกด้วย

เวลาที่หายไปสามวันต่อสัปดาห์ การบ้านที่อาจารย์มอบหมายทั้งงานกลุ่ม
งานเดี่ยว ที่ต้องทำอย่างมีคุณภาพให้สมกับ “แคนดิเดท ด๊อกเตอร์” ในอนาคต

เวลาที่หายไปจึงมีมากกว่ากว่า ๗๒ ชั่วโมง
เวลายี่สิบสี่ชั่วโมงต่อวัน เหมือนจะไม่พอเสียแล้ว

แต่เมื่อเวลาทุกคนมีเท่ากัน จึงต้องหาวิธีเพิ่มเวลาด้วยหลักการง่าย ๆ
คือ ตื่นให้เร็วกว่าเดิมหนึ่งชั่วโมง และนอนช้ากว่าเดิมหนึ่งชั่วโมง

วิธีนี้ทำให้เวลาในหนึ่งวันเพิ่มเป็น ๒๖ ชั่วโมง เพียงพอสำหรับการอ่านเพิ่ม
ค้นคว้าเพิ่ม เรียนรู้บทเรียนใหม่ ๆ เพิ่ม ที่สำคัญเริ่มที่จะเรียนรู้ และเข้าใจว่า
เรายังเหลือเวลาที่จะใช้สำหรับพักผ่อนอีกนาน วันนี้ยังมีแรงให้ลงมือทำ
ยังมีสมองให้เริ่มคิด


“วันใดที่ดินกลบหน้า วันนั้นจะเป็นวันที่ได้พักผ่อนตลอดกาล”


โลกของการเรียนปริญญาเอก จึงไม่ได้แค่สอนให้รู้จักโลก “กว้าง” ขึ้น
เพียงเพราะได้ไปดูงานและเรียนบางวิชาบนแผ่นดินอเมริกา เยอรมัน ออสเตรเลีย
แต่สอนให้เราเรียนรู้ชีวิตของตัวเองและของคนอื่นในทาง “ลึก” อีกด้วย

คนอเมริกันอยู่อย่างหวาดระแวงเพราะนโยบายทางการเมืองที่ขัดแย้งกับมุสลิม
หลังเหตุการณ์ ๑๑ กันยายน คนอเมริกันก็ใช้ชีวิตไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

คนเยอรมันพูดภาษาอังกฤษไม่ได้เก่งกว่าคนไทย และคนออสเตรเลีย
มีสถานะแค่ “คนชายขอบ” ของทวีปที่ตัวเอง (อาศัย) อยู่


โลกของการเรียนปริญญาเอกไม่ได้สอนแค่ทฤษฎี ตามตำราฝรั่ง แต่ยังสอนให้
“คิดนอกกรอบ”
พร้อม ๆ กันไปด้วย เวลาที่เพิ่มขึ้นวันละสองชั่วโมง นั่นแหละเป็นตัวอย่างหนึ่ง
ของการคิดนอกกรอบ


คนที่เรียนปริญญาเอก จะเสียเวลาที่เป็นส่วนตัวไปเกือบหมด
ไม่มีเวลาเดินทอดน่องดูโปรแกรมหนัง เพื่อรอเวลาของหนังที่อยากดู
ไม่เหลือเวลาไปดูคอนเสิร์ตที่อยากไป ไม่มีแม้แต่เวลาจะตั้งใจดูลิเวอร์พูล
ทีมโปรด ทางทีวี ที่ถ่ายทอดสดทุกสัปดาห์ ทำได้อย่างมากแค่เปิดทีวีทิ้งไว้
ฟังเสียง แล้วเงยหน้ามองเกมบางช่วง ที่เกิดเหตุการณ์สำคัญ ๆ

ปริญญาเอกจึงสอนให้รู้จักคุณค่าของเวลา เรียงลำดับและจัดการกับทุกอย่าง
ที่เคยเป็นความคุ้นชินให้อยู่ในระบบระเบียบ สาระตรงนี้ต่างหาก
ที่ทำให้คุณค่าของปริญญาไม่ใช่แค่ช่วงเวลาที่เดินขึ้นไปรับใบประกาศฐานะบนเวที
หรือมีคำนำหน้าชื่อ แต่เป็นการสอนให้เกิดกระบวนการทางความคิด
ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับทุกสถานการณ์ ตลอดที่ชีวิตยังเหลืออยู่


ปี ๒๕๕๐ มหาวิทยาลัยฯ อนุมัติดุษฎีบัณฑิต หัวข้อ

“การเดินทางของคาราบาวจากยุคอุดมการณ์สู่เส้นทางทุนนิยม”

เป็นหัวข้อเรื่องที่แตกต่างจากเพื่อนร่วมรุ่นแบบคนละทิศทาง
มีเหตุผลสองประการ ที่ตัดสินใจเลือกหัวข้อนั้น

หนึ่ง.เพราะรสนิยมส่วนตัว

สอง. เชื่อมั่นในประโยคที่เคยอ่านเจอในหนังสือเล่มหนึ่งว่า
ต้องคิดทุกอย่างให้แตกต่าง เพราะถ้าไม่ต่างโลกนี้จะไม่หมุน

ประโยคนั้นเขียนสรุปสั้นๆ ได้ว่า
Diffenctiate or Die


ผลการวิจัยเรื่องดังกล่าวถูกนำไปต่อยอดจนเป็นพ๊อกเก็ตบุ๊คส์ขนาด ๓๒๐ หน้า
ชื่อ “ตามรอยควาย”


เป็นงานที่ได้รับคำชื่นชมจากสื่อมวลชนสายบันเทิง
ได้รับการยอมรับจากสมาชิกวงดนตรีคาราบาวและแฟนเพลงคาราบาว
อีกจำนวนไม่น้อย

ชื่อของด๊อกเตอร์จากสวนดุสิตเริ่มรู้จักในสังคม


ปีต่อมา.....เรื่องราวของคาราบาวที่รวบรวมเป็นข้อมูลมหาศาล
ในช่วงที่เรียนปริญญาเอก ถูกนำมาจัดเรียงใหม่ และหาข้อมูลเพิ่ม

จนได้พ๊อกเก็ตบุ๊คส์เล่มที่สอง

ชื่อ “ห้องเรียนห้องใหญ่มีควายเป็นครู” (ซึ่งคนละความหมายกับมีครูเป็นควาย)

มีเนื้อหาที่เล่าถึงเทคนิคและวิธีการสอนรูปแบบใหม่ ที่มีเพลง
เป็นตัวเชื่อมครูกับ นักเรียน เป็นงานกึ่งวิชาการ ที่ใช้ภาษาแบบชาวบ้าน
มีเป้าหมายที่ การนำดุษฎีนิพนธ์เล่มหนาลงมาชั้นหนังสือให้ได้
ส่งให้ชื่อของ “สวนดุสิต”

เข้าไปอยู่ในแวดวงวรรณกรรมเพิ่มขึ้นอีกวงการหนึ่ง



ปริญญาเอกของผศ.ดร.ฐานะวัฒนา สุขวงศ์ (เพื่อนร่วมรุ่น)
เรื่อง “ยุทธวิธีการนำเสนอเพลงไทยประยุกต์สู่กลุ่มวัยรุ่น”
ถูกนำมาเป็นต้นทางความคิด จนกระทั่งเกิดเป็นการแสดงดนตรีร่วมสมัย

“เรื่องราวระหว่างเขาควายและไม้ระนาด”

มีคาราบาวกับขุนอิน เป็นพระเอก

ตอบโจทย์ด้านการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม อย่างเป็นรูปธรรม
เหล่านี้ล้วนเป็นผลจากการหว่าน เพาะ ปลูก รดน้ำ พรวนดิน
ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เมล็ดพันธุ์ความรู้ในระดับปริญญาเอก
งอกเงยในสังคม อย่างดงาม

ตอบโจทย์บางข้อที่สังคมไทยยังบกพร่อง


ตอนนี้รู้แล้วว่า...
“เรามาทำอะไรอยู่ตรงนี้ ต่อสู้เพื่ออะไร และทำทุกอย่างในวันนี้เพื่อใคร”


ก่อนจะเป็นด๊อกเตอร์ เส้นทางที่ยาวไกลไม่เกิน ๔ ปี

แต่หลังการเป็นด๊อกเตอร์ มีเส้นทางข้างหน้า
ที่ต้องรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งเป็นภารกิจที่ไกลสุดสายตา.